|
Burada
yayınlanan tüm bilgiler; Adrenalin
Tırmanış ve Doğa Sporları'nın profesyonel eleman ve
sporcuları tarafından hazırlanmıştır.
PUSULA
İLE YÖN BULMA
Pusula ile
ilgili 3 temel beceriyi öğrenmelisiniz.
- Kerteriz ayarlamak
- Kerteriz almak
- Kerteriz takip etmek
Kerteriz:
En basit anlamıyla, manyetik kuzey (pusulanın manyetik iğnesinin
gösterdiği yön) ile hedef nokta arasındaki açıdır.
KERTERİZ
AYARLAMAK
Önceden
harita üzerinden (Bakınız aşağıda Silva 1-2-3 Sistemi)
okunmuş veya arazide alınmış kerteriz açılarını kullanarak
ilerlemek için pusulayı ayarlamanız gerekir. Pusulanın
ayarlanması demek, döner bilezik üzerinde uygun rakamın
(kerteriz açısı) referans çizgisi ile kesiştirilmesi
demektir. Örnek olarak; eğer sapakta indiğinizde 60 derece ile
yaklaşık 10 dakika yürüdüğünüzde uygun bir kamp alanına
varacağınız söylendi ise yapmanız gereken şudur: Sapakta
indikten sonra pusulanızı çıkartıp döner bilezikteki 60
rakamını referans çizgisi ile çakıştırırsınız. Sonra
pusulanın tamamını (yürüyeceğiniz için vücudunuzu da) döndürerek,
manyetik iğnenin kuzey ucu ile bilezik üzerinde "N"
(kuzey) işaretini çakıştırırsınız. (Silva pusulalarda
kuzeyi göstermesi gereken bütün bu bölümler kırmızıdır ve
hızlı çalışırlar). Pusulanızın üst kısmında yer alan
"gidilen yön" okları size kamp alanının yönünü göstermektedir.
Bu hedefe gitmek için bazı noktalara dikkat etmeniz gerekir ama
merak etmeyin biraz tekrarla pusula kullanımında uzmanlaşırsınız.
Unutmamanız gereken, pusulanın manyetik olarak ölçüm yaptığıdır.
Tükenmez ve otomatik basmalı kalemler, sırt çantası
iskeletleri, metal bilezikli saatler, yüzük, araba gibi metal
cisimler ile cep telefonu, bilgisayar benzeri manyetik dalgalar
yayan bir ekipmanın pusula ibresini saptıracağını düşünmelisiniz.
Ölçümler bu tip cisimlerden uzakta yapılmalıdır.
Belli yerlerde kayaların içinde çok fazla ferro-metal var ise,
pusula ile yön bulmak olanaksızdır. Ülkemizdeki en bilinen örneklerden
birisi de Uludağ ve volfram madenidir.
KERTERİZ
ALMAK
Kerteriz ayarlamak için ilk önce kerteriz almanız gerekir. Bunu
harita üzerinde öğrenebilirsiniz (Silva 1-2-3 Sistemi) ya da
arazide gitmek istediğiniz noktaya giderek yapabilirsiniz.
Diyelim ki, ileride bir tepeye çıkmak istiyorsunuz. Aranızda
belirgin bir coğrafi engel yok ama ormanın içine girdiğinizde
ağaçlar zirveyi görmenize engel olacak ve siz ormanın içinde
yol bulmakla uğraşıp vakit kaybetmek istemiyorsunuz. Yapmanız
gereken zirvenin kerterizini almak.
Kerteriz almak için pusulayı, gidilen yön oku zirvey gösterecek
şekilde elinizde tutmanız gerekir. Daha kolay ve hassas ölçüm
yapmak için pusulayı göz seviyenizde tutabilirsiniz ama pusula
tabanının yere tam paralel olması gerektiğini unutmayın. Döner
bileziği çevirerek manyetik kuzey ibresi ile kuzeyi gösteren
"N" işaretini ve kırmızı oku çakıştırın. Çakışma
noktasında kapsül içindeki çizgiler ile ibre paralel olacaktır.
Böylece manyetik kuzey ile hedef arasındaki açıyı, kerteriz açısını
bulursunuz.
Orman içinde yürürken sıklıkla pusulayı kullanarak ilerleme
yönünüzün doğru olduğunu kontrol edin. Kerteriz çaısını
okumanız şart değildir ama kapsülün kazara dönmesi durumunda
yanlış yöne sapacağınız kesin olduğundan kerteriz açısını
ezberlemek ya da not etmek iyi bir alışkanlık olur.
KERTERİZİ
TAKİP ETMEK
Alınmış kerterizi izlemek teorik olarak basittir ama hepimiz
biliriz ki arazide uzakta belirgin görünen noktalar örneğin
bahsettiğimiz zirve, biz ilerledikçe görünmez olurlar ve yön
şaşırabiliriz. Arasıra pusulalarımızdan yapacağımız yön
kontrolü çok sağlıklı olmaz. Hiç hata yapmamak için pusulayı
hep elimizde tutmamız gerekir. Onun yerine ilerlememiz gereken
hayali bir çizgi üzerinde belirgin noktalar saptayıp devam
etmek daha kolaydır. Mesela, berlirgin bir ağaç tam olarak
ilerleme hattımızdaysa, ilk önce ağaca gideriz. Bunu yaparken
ağacı görerek bir gölün çevresinden dolaşabiliriz, biraz sağa
ya da sola kayarak köprü geçebiliriz. Ağaç bizim birinci
kerteriz noktamızdı ve yanına geldiğimizde pusulamızdaki
kerteriz açısı yine varmak istediğimiz noktayı, zirveyi göstermektedir.
Zirveyi göremesek bile başka ara kerteriz noktaları
belirleyerek adım adım hedefe varırız.
GERİDEN
KESTİRME
Zaman zaman ara kerteriz noktalarınızı kaybedebilirsiniz.
Geriden kestirme tekniği ile fazla zaman kaybetmeden doğru yönde
ilerlemeye devam edersiniz. Bunun için bir önceki kerteriz
noktanızı görmeniz gerekmektedir.
Geriye dönün ve pusulanızı da kendiniz ile beraber döndürün.
180 derece döndüğünüzde pusulanın Güney (beyaz) ibresi kapsülün
içindeki kuzey okuyla çakışmalıdır. Bu halde gidilen yön
okunun önceki kerteriz noktasını gösteriyor olması gerekir. Eğer
göstermiyorsa gösterinceye kadar sağa ya da sola hareket edin.
Bu işlemi rotadan saptığınızı düşündüğünüz her zaman
yapın.
DÖNÜŞ
KERTERİZİ
Diyelim ki
zirveye vardınız ve aynı yolu izleyerek dönmek istiyorsunuz.
Kampınızın ya da arabanızın kerterizini almadınız hatta artık
onları göremiyorsunuz. Geri dönmeniz hala çok kolay. Yola çıktığınız
nokta ile kerterizini aldığınız varış hedefi arasında 180
derece açı farkı vardır. İki ayrı teknikle dönüş yolunuzu
bulabilirsiniz.
Birinci yöntemde kerteriz açınızı matematik olarak 180 derece
ayarlarsınız. Eğer kerteriz açınız 180 den küçük ise 180
derece ekleyin; 180 dereceden büyükse 180 çıkartın. Dönen
bileziği ayarlayın ve gidilen yön oku sizi başlangıç noktanıza
geri götürecektir.
İkinci yöntemde mevcut kerteriz açısını değiştirmeden
aynen geri kestirme yönteminde olduğu gibi manyetik ibrenin güney
ucunun kapsül içindeki kırmızı yön okuyla çakıştırdığınızda
pusula 180 derece dönmüş olur.
ENGELLERİN
ÇEVRESİNDE YÖN BULMAK
Eğer kerteriz açınızla ilerlerken arkasını göremediğiniz
yani ara kerteriz alamadığınız bir yere gelirseniz ne yapacaksınız?
Yapacağınız tek şey yanlara kaymak ve devam etmektir. Eğer sağa
ya da sola kaç metre veya pratik olarak kaç adım kaydığınızı
ölçerseniz, engeli geçtikten sonra bir o kadar ters yöne
ilerlersiniz. Böylece engeli çizgisel olarak yapmanız gerektiği
gibi aşarsınız. Bu işlemi yaparken iki önemli dikkat edilecek
nokta vardır. Birincisi, yana kayma, sağa ya da sola 90 derece
ile yapılmalıdır. Çapraz kaymalar hata yapmanıza yol açar.
İkincisi ise yana kaydıktan sonra da kerteriz açısı ile
ilerlemeye devam etmektir. Zaten aksi durumda çapraz ilerlemiş
olursunuz.
SILVA
1-2-3 SİSTEMİ
 |
1.
Başlangıç ve varış noktalarını pusula ile birleştir.
Harita üzerinde gitmek istediğiniz hayali çizgiyi
pusulanın bir kenarına gelecek şekilde pusulayı
haritaya yerleştir. |
 |
2.
Kerteriz açısını bulun. Döner bileziği döndürerek
üzerindeki kırmızı "N" harfini haritanın
kuzeyine getirin. Kapsül içindeki meridyen çizgileri
haritanın kuzey-güney çizgilerine paralel olacaktır.
Bileziği kenarındaki referans çizgisine denk gelen açıyı
okuyun. |
 |
3.
Kerteriz açısını takip edin. Pusulayı yere paralel
olark gövdenizin önünde tutarak manyetik iğnenin
manyetik iğnenin kırmızı ucu ile kuzey okunun kırmızı
kısmını tamamen üst üste bindirin. Gidilen yön
okunun gösterdiği yön tam olarak haritada gitmek istediğiniz
noktayı göstermektedir. Başınızı kaldırıp ileri
baktığınızda göze çarpan bir yer işaretini belleyin
ve ona doğru yürüyün. Bu işlemi hedefe varıncaya
kadar tekrarlayın. |
 |
4.
(Aynalı Pusulada) Aynalı bir pusula kullanırken pusulayı
öyle tutmalısınız ki tabanı yere paralelken hem
aynadan pusula tabanını görebilmeli hem de kapaktaki V
çentiğinden kerteriz alabilmelisiniz. V çentiği,
aynadaki siyah çizgi ve referans çizgisi aynı doğrultuda
olmalıdırlar. |
<<<
Yeniliklerden haberdar olmak için
|